|
مشخصات
سن ۲۰ ملیت ايراني مذهب اسلام وضعیت خانوادگی مجرد تحصیلات ديپلم متوسطه شغل دانشجو مرتبه و موقعیت — مؤسسه یا سازمان گروه مسلح، انقلابي مسلمان مؤسسه یا سازمان مؤسسه آموزشي
مورد حقوقی تاریخ اعدام ۱۳ اسفند ۱۳۵۸ محل زندان اوين، تهران, ايران نحوه اعدام تيرباران اتهامات ترور یا سوء قصد به جان مقامات جمهوری اسلامی; سرقت مسلحانه; قتل
ملاحظات
اعدام آقای کمال ياسينی و شش تن دیگر ازاعضای گروه فرقان در اطلاعيهای از سوی روابط عمومی دادستانی کل انقلاب اعلام شد. این اطلاعیه در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید (٦ اسفند ١٣٥٨). اطلاعات تکمیلی از طریق مصاحبه با یکی از نزدیکان وی گرفته شده است.
به نقل از یکی از اقوام نزدیک آقای یاسینی، او دانشجوی رشته فیزیک کاربردی و تربیت معلم بود. او فعالیت خود را قبل از انقلاب در کتابخانه خاتم مسجد اعظم قلهک و با آشنائی با تعلیمات دکتر شریعتی توسط علی حاتمی (که در خرداد ۱۳۵۹اعدام شد) شروع کرد و در جلسات تفسیر قران توسط اکبر گودرزی (رهبر فکری فرقان) در مسجد خمسه شرکت جست. اعتقاد پایه ای یاسینی اسلام بدون روحانیت بود.
فرقان در سال ۱۳۵۵ توسط گروهی از پیروان علی شریعتی با تفسیری مدرن از قرآن تشکیل شد و ظرف مدت کوتاهی به صورت یک گروه مخفی در آمد. نوع فعالیتهای این گروه قبل از انقلاب که به مخفی شدن آنها انجامید کاملا روشن نیست. بر اساس اسناد موجود در آرشیو مركز اسناد انقلاب اسلامی (گردآوری و گزارش شده توسط فردی به نام احمد گودرزی در سایت "بچههای قلم")، این گروه در جریان انقلاب با دخالت روحانیت در حکومت و نظام جمهوری اسلامی مخالفت داشت و در دوره کوتاه فعالیت خود پس از انقلاب به چندین ترور و سرقت مسلحانه دست زد (بر اساس این گزارش، اولین فعالیت مسلحانه این گروه بر ضد نظام جمهوری اسلامی در اردیبهشت ۱۳۵۸ صورت گرفت). همین منبع اشاره میکند که در دی ماه ۱۳۵۸، اکثر اعضای فرقان با حمله نیروهای كمیته انقلاب اسلامی به خانههای تیمی دستگیر شدند و یا در درگیری جان خود را از دست دادند که به متلاشی شدن کامل این گروه انجامید. حداقل ۱۵ مورد اعدام اعضای گروه فرقان در فاصله اسفند ۱۳۵۹ تا بهمن ۱۳٦۰ در اسناد ارائه شده در این منبع ذکر شده است (www.bachehayeghalam.com).
دستگیری و بازداشت
اما طبق اطلاع خانواده وی، او در تاریخ ۴ دی ۱۳۵۸ (یک هفته پس از این که وی محمد مفتح، یکی از روحانیون وابسته به جمهوری اسلامی، را در روز ۲۷ آذر ۱۳۵۸ ترور کرد) در یک خانه تیمی در تهران دستگیر شد. دستگیری او بدون مقاومت مسلحانه بوده است.
تا تاریخ اعدام، آقای یاسینی ٦۸ روز در بازداشت بود. در این مدت او دو بار ملاقات داشت. دومین و آخرین ملاقات او شب پیش از اعدام صورت گرفت. در آن ملاقات او با خانوادهاش وداع کرد و وسایل شخصیش را تحویل آنها داد. به گمان آشنای خانوادگی آقای کمال یاسینی، او تا آخرین لحظه حیات به راهش ایمان داشت.
دادگاه
طبق اطلاعات یکی از اعضای خانواده، دادگاه آقای یاسینی در اوین و در دو جلسه و بدون دادگاه تجدید نظر صورت گرفت. از مدت دادگاه اطلاعی در دست نیست.
اتهامات
در اطلاعیه دادستانی انقلاب اتهامات آقای ياسينی بدین شرح آمده است: "قتل استاد شهيد دکتر محمد مفتح، شهيد حاج مهدی عراقی، شهيد حسام عراقی، شهيد جواد بهمنی، شهيد اصغر نعمتی، و سوی قصد به جان حجت الاسلام رفسنجانی و سرقت مسلحانه از بانک های جمهوری اسلامی ايران."
مدارک و شواهد
به گفته آشنای وی، خود او به ترور مفتح اعتراف کرد و ابراز ندامت نکرد.
سازمانهای بین المللی حقوق بشر بارها دولت جمهوری اسلامی ایران را به خاطر اعمال سیستماتیک شکنجههای شدید و استفاده از سلولهای انفرادی جهت گرفتن اعتراف از زندانیان محکوم کردهاند و صحت اعترافاتی که تحت فشار از متهمان گرفته شده است را مورد پرسش قرار دادهاند. این اعترافات در مورد زندانیان سیاسی گاه از تلویزیون پخش شدهاند. تلویزیون ملی اقدام به پخش اعترافاتی کرده است که طی آنها زندانیان به جرمهای مبهم و غیرواقعی اعتراف کرده، باورهای سیاسی خویش را نفی کرده و به خاطر آنها توبه کردهاند و یا حتی پای دیگران رابه میان کشیدهاند. سازمانهای حقوق بشر همچنین به روند نفی و بازپس گیری اعترافات و توبه زندانیانی که آزاد شدهاند نیز اشاره کردهاند.
دفاعیات
از دفاعیات سید کمال یاسینی اطلاعی در دست نیست. او وکیل نداشت.
حکم
دادگاه انقلاب اسلامی مرکز آقای ياسينی را به اعدام محکوم کرد. وی ساعت يک بامداد، ۱۳ اسفند ۱۳۵۸ در محوطه زندان اوين به همراه ٦ نفر دیگر تير باران شد. جسد صبح همان روز به خانواده تحویل داده شد.
|
نقض حقوق بشر در این موردچهار چوب قانونی
دادگاهها
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، دادگاه های فوق العاده ای به نام دادگاه انقلاب اسلامی تشکیل شد که تا کنون به فعالیت خود ادامه داده است. صلاحیت این دادگاه ها فهرست طولانی از جرائم، از جمله همکاری یا حمایت از نظام سابق، تقویت نفوذ بیگانه در مملکت، مخالفت با انقلاب، خرید و فروش مواد مخدر، قتل و احتکار، را در بر می گیرد. در طول دهه شصت، در کنار دادگاههای انقلاب، دادگاهها ی جنائی آغاز به فعالیت کردند که مسئولیت رسیدگی به بعضی از جرائم، که در قوانین جمهوری اسلامی جزای آن اعدام است ، از قبیل دزدی و زنا را به عهده گرفتند. بنا به قانون مصوب ۱۳ تیر ۱۳۵۸، احکام دادگاه های انقلاب به استثنای حکم اعدام و ابد، قطعی است. حکم اعدام صادره به وسیله محاکم مذکور پس از تأیید شورای عالی قضایی قابل اجرا می باشد.
قضات
دادستان و قضاتی که بر کرسی قضا نشسته اند الزاماً حقوقدان نیستند. در اولین سالهای پس از انقلاب، قوه قضائیه و کانون وکلا به دستور مقامات انقلابی تصفیه گردید و به جای حقوق دانان تحصیل کرده طلاب حوزه های علمیه که الزاماً به درجه اجتهاد نرسیده بودند و تجربه قضاوت نداشتند، همراه با افرادی که به دلیل گرایشات سیاسی و نه صلاحیت حقوقی منصوب شده بودند جانشین حقوقدانان اخراجی گشتند (در سال ۱۳۶۸ تعداد این افراد در قوه قضائیه به دو هزار نفر تخمین زده می شد
).
آیین دادرسی
آئین دادرسی و رویه قضائی این دادگاه ها حد اقل معیار های قضائی تعریف شده دراسناد بین المللی حقوق بشر که لازمه یک دادرسی عادلانه است را تضمین نمی کند. روش این دادگاه ها با سنن حقوقی اسلامی شیعه اثنی عشری نیز منافات دارد. علاوه براحکام اعدامی که به دستور دادگاههای انقلاب اجرا می شود، اعدام های فرا قضائی نیز به اجرا در می آید که قربانیان آن بیشتراز مخالفین نظام جمهوری اسلامی و رهبران اپوزیسیون هستند. در بعضی موارد، چه در خارج و چه در داخل کشور، اسناد و مدارکی دال بر آمریت مقامات و شرکت ماًمورین جمهوری اسلامی در این قبیل اعدام ها به دست آمده. معهذا معلوم نیست که آیا در این موارد احکام اعدام پس از یک محاکمه غیابی مخفی صادر می شود یا نه.
منابع: قضایی جمهوری اسلامی، ۱۹۹۲؛ کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل، قطعنامه ۱۹۸۴/۵۴،لغو شکنجه، ایران،۲۸ نوامبر ۱۹۸۴؛ گزارش در مورد وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران به وسیله گزارشگر ویژه کمیسیون، آقای رینالدو گالیندوپل، ۲۸ ژانویه ۱۹۸۷. عفو بین الملل، جهانی حیرت زده با ناباوری می نگرد، نقض حقوق بشر، ۱۹۹۰-۱۹۸۷. خاطرات آیت الله خلخالی، قاضی شرع و رئیس دادگاه انقلاب؛ خاطرات آیت الله منتظری، جانشین برکنار شده آیت الله خمینی. گزارش نهایی در مورد وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران به وسیله گزارشگر ویژه کمیسیون، آقای رینالدو گالیندوپل، ۲ فوریه ۱۹۹۴
متن
بازگشت بازداشتها، بازجوییها و دادگاه ها طی سالهای ۱۳۵۹-۱۳۵۸
شرایط بازداشت، محاکمه و محکومیت
بازداشتها
اتهاماتی که بر اساس آن افراد مورد تعقیب قرار می گیرند اکثر اوقات کلی و مبهم است. متهمان اصولاً امکان دسترسی به وکیل مدافع ندارند و اجازه مطالعه پرونده خود برای آماده کردن دفاعیات به ایشان داده نمی شود.
دادگاهها
امکان حضور شهود و قرائت اظهارات مطلعین در دادگاه مشروط به میل قاضی است. اما شهودی که علیه متهم شهادت می دهند می توانند در جلسه دادگاه حاضر شوند و همان لحظه مدارکی علیه متهم ارائه دهند بدون اینکه که وی فرصت یا امکان بررسی مدارک جدید را داشته باشد. در اکثر موارد متهم نمی تواند برای دفاع از محکمه تقاضای احضار یا جلب شهود بنماید؛ در مواردی نیز مقامات مسئول به اشخاصی که داوطلبانه مایل به گواهی دادن به سود متهم اند، اجازه ورود به دادگاه نمی دهند. همچنین متهم الزاماً از حق پرسش و مقابله در مورد مدارکی که علیه او ارئه شده است برخوردار نمی شود و فقط می تواند شخصاً مطالبی در دفاع از خود بیان کرده و اتهامات وارده را رد کند. رأی نهایی اما تنها بستگی به صلاحدید و میل قاضی شرع دارد.
تجدید نظر
آراء قضات شرع قطعی است و محکومان حق درخواست تجدید نظر ندارند. معمولاً حکم اعدام بین چند ساعت تا چند روز پس از صدور رأی به اجرا در می آید.
متن
بازگشت
بر اساس اطلاعات موجود، برخی یا تمامی حقوق بشری که در زیر می آید در مورد این شخص نقض شده است:
حق برخورداری ازحداقل تضمینهای آیین دادرسی
حوق مربوط به دوران بازداشت پیش از محاکمه
-
حق متهم به تفهیم فوری اتهام
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (٢)٩،
ماده الف (٣) ١٤
-
حق داشتن وکیل و ارتباط با وکیل منتخب خود به شکل محرمانه
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (٣)١٤ د
اصول اساسی نقش وکلا، ضمیمه،
ماده ١،
ماده ٢،
ماده ٥،
ماده ٦،
ماده ٨.
-
حق داشتن وقت و تسهیلات کافی برای تهیه دفاعیات خود
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (٣)١٤ ب
اصول اساسی نقش وکلا،
ماده ٨،
-
حق مصونیت در مقابل شهادت اجباری علیه خود و اعتراف اجباری به جرم
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (٣)١٤ ز
-
حق مصونیت در مقابل هر نوع خشونت، شکنجه و یا بیاحترامی به حیثیت ذاتی شخص انسان
اعلامیه جهانی حقوق بشر،
ماده ٥،
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده ٧؛
کنوانسیون ضد شکنجه، مجازاتهای بیرحمانه، غیر انسانی یا اهانت آمیز،
ماده ١،
ماده ٢
حقوق مربوط به محاکمه
-
حق برخورداری از یک محاکمه علنی و منصفانه در مدت زمان معقول
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (٣)٩،
ماده (١)١٤
ماده ج (٣)١٤
-
حق سؤال از شهودی که علیه او شهادت میدهند و حق دعوت و سؤال از شهود برای دفاع در شرایطی برابر با شهود دادستان
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (٣)١٤ ه
-
حق بر خورداری از صدور علنی حکم دادگاه
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (١)١٤
حقوق مربوط به حکم
حکم اعدام
-
حق زندگی، حق ذاتی انسان است و نباید فردی را خودسرانه از آن محروم کرد
اعلامیه جهانی حقوق بشر،
ماده ٣
؛ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده (١)٦، ماده (١)٩؛
دومین پروتکل اختیاری میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی برای الغای مجازات اعدام،
ماده ١
-
حق مصونیت در مقابل مجازات بیرحمانه، غیرانسانی و اهانت آمیز
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی،
ماده ٧؛
کنوانسیون ضد شکنجه، مجازاتهای بیرحمانه، غیر انسانی یا اهانت آمیز،
ماده ١،
ماده ٢
|